MÔN NGỮ VĂN 6
Câu 1: Tìm số từ và xác định vị trí trong cụm danh từ sau:
viên
quan
nọ
-
-
Ba
con
trâu
ấy
nọ
ấy
Hai
Số từ là gì ?
Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự.
KIỂM TRA BÀI CŨ:
KIỂM TRA BÀI CŨ:
Câu 2: Các từ màu đỏ trong hai dòng thơ sau được dùng để chỉ số lượng như thế nào?
Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm.
( Tố Hữu)
Em hãy cho biết lượng từ là gì?
Đáp án :
-Các từ trăm, ngàn , muôn được dùng để chỉ số lượng nhiều , rất nhiều .
- Lượng từ là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật.
Đọc câu văn:
Những bông hoa này rất đẹp!
a) Xác định thành phần chủ ngữ, vị ngữ?
b) Chủ ngữ của câu được cấu tạo như thế nào? Phân tích cấu tạo của chủ ngữ?
Trả lời:
Những
bông hoa
rất đẹp!
này
?
lượng từ
danh từ
chủ ngữ
(cụm danh từ)
Kiểm tra bài cũ:
vị ngữ
CHỈ TỪ
Tiờ?t 59: Tiờ?ng viờ?t
1.Các từ màu đỏ trong những câu sau bổ sung ý nghĩa cho từ nào?
Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la khắp nước tìm người tài giỏi. Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người. Đã mất nhiều công tìm kiếm nhưng viên quan vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc.
Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng kia, chợt thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang làm ruộng [...]
(Em bé thông minh)
ông vua nọ
viên quan ấy
làng kia
nhà nọ
Chúng có tác dụng định vị sự vật trong không gian nhằm tách biệt sự vật này với sự vật khác.
Tiết 59 – Tiếng việt Chỉ từ
I.Tìm hiểu chung: 1. Chỉ từ là gì?
- Ngữ liệu1:sgk/137
2. So sánh các từ và cụm từ sau , từ đó rút ra ý nghĩa của những từ màu đỏ:
nọ, ấy, kia : dùng để chỉ vào (trỏ vào) sự vật, nhằm phân biệt sự vật ở không gian này với sự vật ở không gian kia.
nọ, ấy, kia : xác định vị trí (định vị) sự vật trong không gian (địa điểm, nơi chốn).
ông vua, viên quan, làng, nhà: danh từ chỉ sự vật
nọ, ấy, kia: bổ nghĩa cho danh từ chỉ sự vật .
Tiết 59- Tiếng việt Chỉ từ
I.Tìm hiểu chung:
Ngữ liệu 2:
Hồi ấy, ở Thanh Hoá có một người làm nghề đánh cá tên là Lê Thận.
Một đêm nọ, Thận thả lưới ở một bến vắng như thường lệ.
(Sự tích Hồ Gươm)
Ấy, nọ: dùng để trỏ vào sự vật nhằm phân biệt sự vật ở thời gian này với sự vật ở thời gian kia.
Ngữ liệu 2:sgk/137
1. Chỉ từ là gì?
Ấy, nọ: xác định vị trí (định vị) sự vật trong thời gian (thời điểm).
Hồi ,đêm: là danh từ chỉ sự vật.
Ấy, nọ: bổ nghĩa cho danh từ chỉ sự vật.
3. So sánh nghĩa của các từ ấy, nọ trong (ngữ liệu1) với các từ ấy, nọ trong (ngữ liệu 2) có điểm nào giống và điểm nào khác?
Thảo luận : Nhóm trong 3 phút
Đáp án :
Giống: dùng để trỏ vào sự vật, nhằm xác định vị trí của sự vật.
định vị sự vật
trong thời gian.
định vị sự vật trong không gian.
Khác:
Tiết 59 - Tiếng việt Chỉ từ
I.Tìm hiểu chung :
- Ngữ liệu 2: sgk/137
- Ngữ liệu 1: sgk/137
Nọ, ấy, kia gọi là chỉ từ. Em hiểu thế nào là chỉ từ?
Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật, nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian.
* Ghi nhớ 1: sgk/137
1. Chỉ từ là gì ?
Em hãy kể ra các chỉ từ thường gặp.
Các chỉ từ : đó, đây,nầy, nọ, ấy, kia...
Tiết 59 Tiếng việt : Chỉ từ
I.Tìm hiểu chung:
1. Chỉ từ là gì?
2. Hoạt động của chỉ từ trong câu:

Dựa vào ngữ liệu 1 sgk /137 cho biết chỉ từ
thường đảm nhiệm chức vụ gì ?
ĐÁP ÁN
Chỉ từ làm phụ ngữ sau trong cụm danh từ.
2. Tìm chỉ từ trong những câu dưới đây Xác định chức vụ của chúng trong câu :
a) Cuộc chống Mĩ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hi sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn.
Đó là một điều chắc chắn.
(Hồ Chí Minh)
ĐÁP ÁN
Chỉ từ làm chủ ngữ trong câu.
Xác định chức vụ của chỉ từ trong câu :

b)Từ đấy, nước ta chăm nghề trồng trọt, chăn nuôi và có tục ngày Tết làm bánh chưng, bánh giầy.
(Bánh chưng, bánh giầy)
ĐÁP ÁN
Chỉ từ làm trạng ngữ trong câu.
Tiết 59 - Tiếng việt Chỉ từ
I.Tìm hiểu chung :
- Ngữ liệu 2:sgk/137
- Ngữ liệu 1:sgk/137
* Ghi nhớ 1: sgk/137
1. Chỉ từ là gì ?
2. Hoạt động của chỉ từ trong câu:
Dựa vào phân tích các ngữ liệu trên em hãy cho biết chỉ từ có những chức vụ nào trong câu?
*Ghi nhớ 2: sgk/138
Chỉ từ thường làmphụ ngữ trong cụm danh từ .Ngoài ra, chỉ từ còn có thể làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu .
* Ghi nhớ 1: sgk/137
1. Chỉ từ là gì ?
2. Hoạt động của chỉ từ trong câu:
* Cách dùng chỉ từ:
a.Dùng chỉ từ trong văn chương
Ví dụ :
“Của ta trời đất đêm ngày
Núi kia, đồi nọ, sông này của ta.”
(Hoan hô chiến sĩ Điện Biên)
“Bác Hồ đó, lòng ta yên tĩnh
Ôi người cha đôi mắt mẹ hiền sao!...
Bác Hồ đó, chiếc áo nâu giản dị
Màu quê hương bền bỉ đậm đà.
Bác Hồ đó, ung dung châm lửa hút…
Trán mênh mông thanh thản một vùng trời.”
(Sáng tháng năm)

b. Dùng chỉ từ trong đời sống hằng ngày
Em học trường nào?
Dạ ! Em học trường THCS Nguyễn Minh Trí.
Trường ấy ở đâu ?
Trường em ở xã An Bình, huyện Cao Lãnh.
Nội dung cần nhớ
Tiết 59 - Tiếng việt Chỉ từ
I.Tìm hiểu chung :
1. Chỉ từ là gì ?
* Ghi nhớ 1: sgk/137
2. Hoạt động của chỉ từ trong câu
* Ghi nhớ 2: sgk/138
II. Luyện tập :

Bài tập 1sgk/138: Tìm chỉ từ trong những câu sau.
Xác định ý nghĩa và chức vụ của các chỉ từ ấy.
a) Vua cha xem qua một lượt rồi dừng lại trước chồng bánh của Lang Liêu, rất vừa ý, bèn gọi lên hỏi. Lang Liêu đem giấc mộng gặp thần kể lại. Vua cha ngẫm nghĩ rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem tế Trời, Đất cùng Tiên Vương.
(Bánh chưng, bánh giầy)

ĐÁP ÁN

Bài tập 1sgk/138: Tìm chỉ từ trong những câu sau.
Xác định ý nghĩa và chức vụ của các chỉ từ ấy.
b) Đấy vàng, đây cũng đồng đen
Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ. (Ca dao)

ĐÁP ÁN

Bài tập 1sgk/138: Tìm chỉ từ trong những câu sau.
Xác định ý nghĩa và chức vụ của các chỉ từ ấy.
c) Nay ta đưa năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương.
(Con Rồng, cháu Tiên)

ĐÁP ÁN

Bài tập 1sgk/138: Tìm chỉ từ trong những câu sau.
Xác định ý nghĩa và chức vụ của các chỉ từ ấy.

d)Từ đó nhuệ khí của nghĩa quân ngày một tăng.
( Sự tích Hồ Gươm)
ĐÁP ÁN
Bài tập 2: (sgk/138): Thay các cụm từ màu đen dưới đây bằng những chỉ từ thích hợp và giải thích vì sao cần thay như vậy.
a) Giặc tan vỡ. Đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy trốn, tráng sĩ đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn). Đến chân núi Sóc, một mình một ngựa, tráng sĩ lên đỉnh núi, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời.
(Theo Thánh Gióng)
b) Người ta còn nói khi ngựa thét ra lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng bị lửa thiêu cháy về sau gọi là làng Cháy.
(Theo Thánh Gióng)
Đáp án
Bài tập 3 (sgk/139):
Có thể thay các chỉ từ trong đoạn dưới đây bằng những từ hoặc cụm từ nào không? Rút ra nhận xét về tác dụng của chỉ từ?
Năm ấy, đến lượt Lý Thông nộp mình. Mẹ con hắn nghĩ kế lừa Thạch Sanh chết thay. Chiều hôm đó, chờ Thạch Sanh kiếm củi về, Lý Thông dọn một mâm cơm rượu thịt ê hề mời ăn, rồi bảo:
- Đêm nay, đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì dở cất mẻ rượu, em chịu khó thay anh, đến sáng thì về.
(Thạch Sanh)
Đáp án Không thể thay chỉ từ .
Vì trong truyện cổ tích thời gian, không gian không cụ thể.
Tác dụng : giúp sự vật xác định vị trí trong thời gian.
Từ …. oán nặng thù sâu , hằng năm Thủy Tinh
làm mưa gió bão lụt đánh Sơn Tinh.
Bài tập nhanh :Điền vào chỗ trống những chỉ từ thích hợp
đó
Người…. vo gạo, gói bánh, người … nhóm bếp.
này
kia
Sau khi đánh đuổi giặc Minh , Lê Lợi đã trả thanh gươm… cho rùa vàng.
ấy
Ở làng … có hai vợ chồng ông lão đánh cá ở với nhau trong một túp lều nát trên bờ biển
nọ

Chọn kiến thức đúng trong các câu sau:
Câu 1: Chỉ từ là:
A. Những từ dùng để gọi tên sự vật
B. Những từ chỉ hoạt động, trạng thái, tính chất
C. Những từ trỏ vào sự vật, nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian
D. Cả ba đáp án trên
Câu 2:Chỉ từ thường giữ chức vụ gì trong câu:
A. Làm phụ ngữ trong cụm danh từ
B. Làm chủ ngữ trong câu
C. Làm trạng ngữ trong câu
D. Cả ba đáp án trên
C
D
Hướng dẫn học ở nhà :
Học thuộc khái niệm và các hoạt động của chỉ từ trong câu .
Tìm chỉ từ trong các truyện dân gian.
Tập viết câu văn, đoạn văn có chứa chỉ từ.
Chuẩn bị bài : Luyện tập kể chuyện tưởng tượng
Kính chào thầy cô cùng các em học sinh